Home Akademik Suriye Dosyası 3
Suriye Dosyası 3

Suriye Dosyası 3

Gelişen olumlu diyalog neticesinde Rusya’daki uzmanların yorum ve argümanları da eş zamanlı olarak değişti, ‘’Su-24 tipi Rus savaş uçağı Erdoğan’dan habersiz düşürülmüş olabilir[1]” yorumları ile değerlendirilmeye başlandı, jet hadisesi ile 15 Temmuz Darbesi arasında ilişki kuruldu. Rus jetini düşüren F-16 pilotları 15 Temmuz Darbe Girişimi davası kapsamında tutuklandı.[2]

Pilotların darbe ile irtibatları iddiası ile tutuklanmalarının ardından ‘’Emri ben verdim’’ açıklaması bağlamında tartışılan konuyu, eski Başbakan Davutoğlu, 15 Temmuz Darbe Komisyonuna yaptığı açıklamada şöyle açıklıyor: ‘’Esasen angajman kurallarına ilişkin talimatın tarafımdan verildiğine ilişkin açıklamayı yapma nedenlerinden birisi de Sayın Genelkurmay Başkanımızın haklı bir gerekçe ve kaygı ile uçağın düşürülmesine ilişkin spekülasyonların görev yapmakta olan TSK mensuplarının angajman kurallarını yerine getirirken tereddüt göstermeleri sonucunu doğurabileceğini iletmesidir. Kendisine angajman kurallarını siyasi iradenin belirlediğini, bu kuralları uygulayan hiçbir TSK mensubunun tereddüt duymaması gerektiğini, gereken açıklamanın tarafımdan yapılacağını, ancak bu pilotun ya da süreç içinde görev yapmış diğer TSK mensuplarından herhangi birinin herhangi bir örgüt bağlantısı varsa bunun da hemen tetkik edilmesi gerektiğini söyledim. Nitekim Sayın Genelkurmay Başkanımız daha sonraki görüşmemizde pilotun geçmişini ve ilişkilerini araştırdıklarını ve somut bir irtibat tespit edilemediğini bildirmiştir.’’

Darbe: Atlantik Ötesinin Dostları & Türkiye

Türkiye, 15 Temmuz 2016’da kanlı bir darbe girişimi yaşadı. Darbe sürecinde Batı medyası Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ülkeden kaçtığını iddia etti, Amerikan düşünce kuruluşları cumhurbaşkanının uçağının güzergâhını yayımladı, Amerikan ordu mensupları darbe olsaydı biz kazanacaktık bağlamında açıklamalar yaptılar. Darbenin lideri, Fethullah Gülen’e The New York Times’ın köşesi açıldı. 19 gün boyunca Avrupa’dan hiçbir resmi temsilci Türkiye’ye gelmedi. Şüphesiz darbe, Türkiye’yi bir başarısız devlet haline getirmeyi amaçlamaktaydı.

(15 Temmuz yazılarıma göz atabilirsiniz: Darbe: Batı ve Medya I Atlantik Ötesinin Dostları)

 

15 Temmuz süreci, Türkiye’nin Batılı müttefiklerine olan güvenini alt-üst etti. Türkiye, stratejik ortağı ABD ile çok ağır bir güven bunalımı yaşıyor. Kadir Has Üniversitesi verilerine göre[3], Türk halkının %65,5’i en büyük dış tehdit olarak ABD’yi değerlendiriyor. Türkiye’nin geleneksel müttefikleri ile yaşadığı güven bunalımı Türkiye’yi yeni ittifak arayışlarına itiyor.

Bu süreçte Rusya’nın darbe karşıtı bir pozisyon alarak, darbe olacağına dair bilgiyi bir gün önceden Türkiye’ye bildirdiğine dair, şu ana kadar yalanlanmamış açıklamalar mevcut. Doğu Perinçek ve Prof. Aleksandr Dugin bu açıklamaların sahipleri. Dugin, bu süreci Habertürk’teki[4] röportajında şöyle açıklıyor:

‘’- Darbe girişiminde Ankara’daydınız. Bir gece önce, “Türk ordusunda bir hareketlilik” olduğunu Ankara’ya söylediniz.  Bilgiyi nereden aldınız?

Bazı şeyleri söylemem doğru olmaz. Ama tabii ki Rus istihbaratı var. Aldığım bilgiyi doğru analiz ettim.’’

15 Temmuz sonrası ilk yurtdışı ziyaret: Rusya

 

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 15 Temmuz’un beraberinde getirdiği riskli ortamın olağanüstü tedbirlerle stabilize edilmesinin ardından gerçekleştirdiği ilk yurtdışı seyahati Saint Petersburg’a[5] yaptı, bu aynı zamanda iki liderin jet krizinden sonraki ilk yüz yüze görüşmesiydi. Görüşmenin aslında Eylül ayındaki G-20 toplantısı vesilesiyle yapılması planlanıyordu, Ankara’nın randevu talebi, Moskova’nın daveti ile,  görüşme bir ay erkenden gerçekleşmiş oldu. Putin basın toplantısında, darbeden sonra destek sunmak için arayan ilk liderlerden biri olduğunu hatırlattı, darbeye karşı desteğini yineledi.[6] Cumhurbaşkanı Erdoğan, restore edilen ilişkiler bağlamında, Türk-Rus ilişkileri, ticaret ve ekonomik ilişkilerle sınırlı değildir, ilişkilerin normalleşmesi bölgeye barış ve istikrar getirecek, dedi.[7]

Büyükelçi Karlov Suikastı

 

19 Aralık 2016, yeni restore edilen ve güven bunalımından kurtulan Türk-Rus ilişkileri, kendini yeni bir tribülansın içinde buldu. Rusya Federasyonu’nun Ankara Büyükelçisi Andrey Karlov, Ankara’da davetli olduğu bir sergide FETÖ mensubu, polis memuru Mevlüt Mert Altıntaş tarafından öldürüldü. Putin’in açıklamaları oldukça suhuletli idi ve ilişkilerde yeni bir tribülansa müsaade edilmeyeceğini vurguluyordu: “Bir cinayet gerçekleştirildi. Bu elbette Rus-Türk ilişkilerinin normalleşmesini bozmaya yönelik bir provokasyon. Ayrıca Rusya, Türkiye, İran ve Suriyeli taraflar arasındaki çatışmanın çözümüne ilgi duyan diğer ülkelerin aktif olarak savunduğu Suriye’deki barış sürecini bozmaya yönelik bir provokasyon. Bunun tek bir yanıtı olabilir, teröre karşı mücadeleyi güçlendirmek. Teröristler bunu kesinlikle hissedecekler.”[8]

Suriye’de Yeni Dönem: Üçlü Mutabakat

29 Aralık 2016 tarihinde Suriye genelinde, Türkiye ve Rusya’nın garantörü olduğu ateşkes ilan edildi.[9] Türkiye ve Rusya’nın girişimleriyle Astana’da düzenlenecek olan Suriye görüşmeleri 23 Ocak 2017 günü başladı, görüşmelere hem Suriye hükümeti hem muhalefeti katıldı. Astana görüşmelerine, İran üçüncü garantör devlet olarak dâhil oldu.

9 Şubat 2017, Genelkurmay, Fırat Kalkanı Harekâtı bölgesinde Rusya’ya ait bir savaş uçağı tarafından DEAŞ hedeflerine icra edilen hava harekâtı esnasında, kazaen TSK unsurlarının olduğu bir binaya isabet eden bomba ile 3 askerin şehit olduğunu, 11 askerin yaralandığını duyurdu.

Rusya Federasyonu sözcüsü Dimitri Peskov, 10 Şubat’ta Rusya tarafından vurulan hedeflerin Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından verildiğini, bu noktada Türk askerinin olmaması gerektiğini açıkladı. TSK, bu açıklamaya cevaben yayımladığı basın bildirisinde, ülkeler arasında 12 Ocak 2017’de imzalanan, iki ülke uçaklarının uçuş güvenliğinin sağlanması, istenmeyen olayların önüne geçilmesi ve her iki ülkenin hava kuvvetlerinin uçuş güvenliği için koordinasyonu amaçlayan askeri mutabakat gereği düzenli bilgi paylaşımı yapıldığını ifade etti.   9 Şubat’ta vurulan unsurların 10 gündür aynı noktada olduklarını açıkladı. Rusya, hem 3 Türk askerinin hayatlarını kaybetmesine sebep olmuş hem de ‘’kusura bakmasınlar’’ [10] demek yerine, bu hadiseden TSK’yı sorumlu tutmuştu.

7 Mart 2017’de Türkiye, Rusya ve ABD genelkurmay başkanları Antalya’da bir araya geldi.

1027521624

10 Mart 2017’de elim hadiseden bir ay sonra, Putin ‘’Söylemekten memnuniyet duyuyorum ki, askeri kurumlarımız ve özel servislerimiz hiç kimsenin beklemediği kadar etkili ilişkiler geliştiriyor’’ diye açıklama yaptı.

Ateşkes düzenlemesinin garantör ülkeleri olan Türkiye, Rusya Federasyonu ve İran arasında Suriye’nin İdlib vilayetinin tamamı, Lazkiye, Halep ve Hama vilayetlerinin belli bölümleri, Homs vilayetinin belli bölümleri, Şam/Doğu Guta bölgesi ve Deraa ve Kuneytra vilayetlerinin belli bölümlerini kapsayan çatışmasızlık bölgeleri oluşturulmasına ilişkin muhtıra imzalandı. Devam eden Astana toplantılarında çatışmasızlık bölgelerinin sınırlarını teşkil eden güvenlikli bölgelerde oluşturulacak kontrol ve gözlem noktalarında konuşlanmak üzere gözlemciler tayin edilmesi kararlaştırıldı.

Devam edecek… 

Bir sonraki yazı cuma günü dikkatlerinize sunulacak. Mesaj atarak, paylaşarak, değerli yorumlarını ifade eden tüm dostlara selamlar.

İlgili yazılarıma göz atmak isterseniz:

Suriye Dosyası

Bir haritanın düşündürdükleri: Halep 

Suriye’de Putin zamanı 

Kritik: Diyanet’in Daiş Raporu

IŞİD’den kurtarılan gazeteci Bünyamin Aygün ile o günleri konuştuk 

Suriye’deki Son Gelişmelerin Dinamikleri 

Dipnotlar:

[1] Açıklamaların tamamı için link

[2] Rus uçağını vuran pilotlar tutuklandı link

[3] Türkiye’de ABD Algısı Giderek Kötüleşiyor link

[4] Prof. Aleksandr Dugin’den Türkiye’ye uyarı: ABD yüklenecek B planı yapın link

[5] 9 Ağustos 2016 , Rusya Federasyonu

[6] Kremlin, Meeting with President of Turkey Recep Tayyip Erdogan link

[7] Kremlin, News conference following talks with President of Turkey Recep Tayyip Erdogan link

[8] Açıklama link

[9] Türk Dışişleri Açıklaması link

[10] Özür yerine kusura bakmasınlar dedik, açıklamalarına atıfla.

Senyerli

Yorum Bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir